De Drie WeddenConsument wil steeds vaker een verantwoord en gezond geproduceerd stukje vlees

Verdienmodellen

Dè succesfactor voor natuurinclusieve landbouw is een effectief verdienmodel voor het bedrijf waar natuur onderdeel van is. Er wordt in dit geval dus niet alleen geld verdiend met agrarische productie, maar er wordt ook waarde gecreëerd voor en met de natuur.
Die waarde wordt gecreëerd door natuurwaarden of opbrengsten uit de natuur te vermarkten en door eigenschappen van de natuur te benutten in de bedrijfsvoering (en daarmee in sommige gevallen ook kosten te besparen).

Doordat de bedrijfsstructuur, ontwikkelmogelijkheden en eigenschappen van de omgeving per bedrijf verschillen, is het natuurinclusieve verdienmodel van elk bedrijf uniek. Het verdienmodel staat of valt bij de invulling van iedere individuele ondernemer. Elk verdienmodel is anders, maar de verschillende verdienmodellen zijn wel te groeperen naar thema. Wij zien de volgende indeling.

Samenwerken
Verdienmodellen kunnen gebaseerd zijn op het realiseren van meerwaarde voor meerdere bedrijven gezamenlijk, via bijvoorbeeld natuurbeheer. In dat geval wordt vaak ook samengewerkt met andere partijen zoals terreinbeheerders, afnemers en maatschappelijke organisaties. Een voorbeeld is de Natuurcoöperatie Krimpenerwaard, die reeds 100 ha natuurgrond beheert. Steeds meer ondernemers in dat gebied hebben belangstelling om lid te worden en de coöperatie wil graag meer grond gaan beheren en meer groene diensten leveren.

Verbreden
Natuurinclusieve verdienmodellen kunnen ook gebaseerd zijn op de combinatie van veehouderij en akkerbouw of multifunctionele activiteiten, zoals zorg, recreatie, educatie of streekproducten. Natuur versterkt in veel gevallen die bedrijfsactiviteiten. Een rundveehouder heeft Aberdeen Anguskoeien die grazen op 50 ha grond van Natuurmonumenten. Het biologische vlees wordt in boerderijwinkels en restaurants verkocht. Het beheer van de grond van Natuurmonumenten heeft ook meerwaarde voor recreanten, door de wandelpaden die door de weiden lopen en de open dagen die het bedrijf organiseert.
Een ander voorbeeld van verbreding is de akkerbouwer die ook een landschapscamping runt. De bezoekers zijn over het algemeen natuurliefhebbers en waarderen de natuurvriendelijke oevers en bloemenranden op het bedrijf.

Natuurbeheer is aanvullend
Deze verdienmodellen kenmerken zich door een relatief hoge melkproductie in de veehouderij en een regulier bouwplan in de akkerbouw. Het natuurbeheer is in dit verdienmodel aanvullend. Een voorbeeld van dit verdienmodel is een bloembollenbedrijf dat andere gewassen (pootaardappelen en uien) verbouwt, maar ook zeer actief en succesvol is in weidevogelbeheer.

Natuurbeheer als integraal onderdeel van het verdienmodel
Voorbeeld hiervan is een veehouderij die naast de productie van melk en vlees, op contractbasis natuur en landschap beheert op grond van een terreinbeheerder. De ligging aan de rand van de stad maakt dat het onderhoud van het landschap investeringen zijn in de gemeenschap.

De bodem als speerpunt
De kern van dit verdienmodel bestaat uit akkerbouw, met de bodem als speerpunt. Investeren in de betere bodemstructuur en - vruchtbaarheid door toepassing van niet-kerende grondbewerking (NKG) zal leiden tot lagere kosten en hogere opbrengsten. Akker- en bloemranden lokken in dit geval nuttige insecten die de gewassen luizenvrij houden. Minder insecticiden betekent minder ‘steriele’ akkers – een zegen voor de akkervogels. Zo wordt de akkerbouw weerbaarder en het landschap fraaier.

Downloads

Financieringsbehoefte Natuurinclusieve Landbouw

Om een beeld te schetsen van de huidige stand van zaken, heeft het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een enquête gehouden onder melkveehouders, akkerbouwers en agrariërs met een gemengd bedrijf.

Verdienmodellen natuurinclusieve landbouw (Wageningen University & Research)

Natuurinclusief voor een goede toekomst (WUR)

Wat valt te leren van Hoeve Stein als voorbeeld van zelfrealisatie van natuur?

Goed boeren kunnen boeren niet alleen

Rapport van de taskforce verdienvermogen kringlooplandbouw

Natuurinclusieve landbouw: van niches naar mainstream

In het onderzoeksrapport 'Natuurinclusieve landbouw: van niches naar mainstream' staat de vraag centraal welke verdienmodellen mogelijk zijn om opschaling naar mainstream mogelijk te maken.

Nieuws

'Landbouw-nieuwe-stijl' in de Noordoostpolder

Biologisch melkveehouder Arjen Verschure is graan gaan malen van zijn eigen akkers. De opmaat voor zijn grootse plannen in de Noordoostpolder, waar hét ‘uithangbord voor de landbouw-nieuwe-stijl’ moet komen. Met één been in de stal, en het andere in de maatschappij, luidt Verschures credo. En graan, dat is veel meer dan veevoer!

Lees het artikel in Trouw

 

Veel animo voor Verdienmodellen Natuurinclusieve landbouw

Op dinsdagavond 5 november organiseerde de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland samen met De Groene Motor een kennisbijeenkomst rond het thema ‘Verdienmodellen voor Natuurinclusieve Landbouw’. Ruim 30 boeren, vrijwilligers en terreinbeheerders wisselden kennis en ervaringen uit over deze verdienmodellen.

De bijeenkomst vond plaats op Hoeve Biesland, het biologisch-dynamische melkveebedrijf van Jan en Mieke Duijndam in Delfgauw en werd begeleid door Theo Vogelzang. De avond ging van start met een inleiding door Nico Polman van Wageningen Economic Research.

Volgens Polman is dè succesfactor voor natuurinclusieve landbouw een effectief verdienmodel voor een bedrijf waarin de natuur centraal staat in alle facetten van de bedrijfsvoering. Er wordt daarbij dus niet alleen geld verdiend met agrarische productie, maar er wordt ook waarde gecreëerd voor en met de natuur. Die waarde wordt gecreëerd door natuurwaarden of opbrengsten uit de natuur te vermarkten en door eigenschappen van de natuur te benutten in de bedrijfsvoering (en daarmee in sommige gevallen ook kosten te besparen).

Doordat de bedrijfsstructuur, ontwikkelmogelijkheden en eigenschappen van de omgeving per bedrijf verschillen, is het natuurinclusieve verdienmodel van elk bedrijf uniek. Een blauwdruk is moeilijk te geven. Het verdienmodel staat of valt bij de invulling van iedere individuele ondernemer.

In de publicaties Boeren in Beweging en Verdienmodellen Natuurinclusieve Landbouw worden diverse verdienmodellen opgesomd. Ze zijn te groeperen naar thema: samenwerken, verbreden, natuurbeheer, de bodem.

  • Verdienmodellen kunnen gebaseerd zijn op het realiseren van meerwaarde voor meerdere bedrijven gezamenlijk, via bijvoorbeeld natuurbeheer. In dat geval wordt vaak ook samengewerkt met andere partijen zoals terreinbeheerders, afnemers en maatschappelijke organisaties.
  • Natuurinclusieve verdienmodellen kunnen gebaseerd zijn op de combinatie van veehouderij en akkerbouw of multifunctionele activiteiten op het bedrijf, zoals zorg, recreatie, educatie of produktie en vermarkting van streekproducten.
  • Een derde groep verdienmodellen kenmerkt zich doordat natuurbeheer onderdeel van het verdienmodel van het bedrijf is. Bijvoorbeeld een veehouderij die, naast de productie van melk en vlees, op contractbasis natuur en landschap beheert op grond van een terreinbeheerder.
  • Tot slot, kan de bodem de kern van het verdienmodel zijn. Investeren in de betere bodemstructuur en - vruchtbaarheid door toepassing van niet-kerende grondbewerking (NKG) kan leiden tot lagere kosten en hogere opbrengsten. 

Volgens gastheer Jan Duijndam staat of valt een effectief verdienmodel met motivatie, geduld en ondernemerschap. Hij heeft al meer dan 20 jaar geleden een omslag gemaakt naar een extensieve wijze van boeren en blijft vooruitdenken. Zijn verdienmodel is vooral gebaseerd op de overlap van de overheidsvergoedingen voor natuurbeheer en de meerprijs die consumenten willen betalen voor biologisch-dynamische producten. Belangrijk zijn afspraken voor de lange termijn met overheden en terreinbeheerders, want die maken investeringen mogelijk. Duijndam beschouwt de overheid als een klant: Wil de overheid doelen behalen op het gebied van biodiversiteit? Dan heeft dat een prijs.

Vanuit de zaal werd gewezen op het ontbreken van natuurinclusieve landbouw in het curriculum van het groene onderwijs. Wellicht dat de Green Deal Natuurinclusieve Landbouw Groen Onderwijs daarbij voor een ommekeer kan zorgen.

Een aanwezige noemde ook de houding van erfbetreders, die natuur en landschap vaak niet beschouwen als integraal onderdeel van een verdienmodel. Waarop een aanwezige akkerbouwer een warm pleidooi voor omschakelen naar natuurinclusievelandbouw hield: een betere bodem en meer biodiversiteit leiden tot hogere opbrensten én een volhoudbaar systeem. Vanuit de zaal werd dit ondersteund. Als we natuur en landschap gaan zien en waarderen als een onderdeel van het boerenbedrijf en de boer als beheerder daarvan belonen, kunnen we toe naar een duurzamer landbouwsysteem, waar ook meer ruimte is voor biodiversiteit.

Copyright © NMZH